PODSTAWY PYTHONA

print("Witaj, Python!")
print(42)
print("Imie:", "Anna")
print()  # pusta linia
print("Koniec")

# To jest komentarz — Python go ignoruje
print("Ten kod sie wykona")
# print("Ten sie NIE wykona")

# Wyjasniaj DLACZEGO, nie CO:
# ZLE:   # dodajemy 1 do x
# DOBRE: # punkty rosna o 1 co klatke gry

imie = "Anna"      # str — tekst
wiek = 25          # int — liczba calkowita
wzrost = 1.68      # float — liczba z przecinkiem
student = True     # bool — prawda lub falsz

print(imie)
print(wiek)
print(wzrost)
print(student)

imie    = "Anna"
wiek    = 25
wzrost  = 1.68
student = True

print(type(imie))     # <class 'str'>
print(type(wiek))     # <class 'int'>
print(type(wzrost))   # <class 'float'>
print(type(student))  # <class 'bool'>

a = 5      # int — liczba
b = "5"    # str — tekst z cyfra
print(a + 10)   # 15  — OK
# print(b + 10) # TypeError!

a = 10
b = 3

print(a + b)   # 13   — dodawanie
print(a - b)   # 7    — odejmowanie
print(a * b)   # 30   — mnozenie
print(a / b)   # 3.333... — dzielenie (zawsze float!)
print(a // b)  # 3    — dzielenie calkowite
print(a % b)   # 1    — reszta z dzielenia
print(a ** b)  # 1000 — potegowanie

wynik1 = 2 + 3 * 4    # 14, nie 20!
wynik2 = (2 + 3) * 4  # 20 — nawiasy wygrazaja kolejnosc

print(wynik1)   # 14
print(wynik2)   # 20

pensja = 3000
premia_proc = 10
premia = pensja * premia_proc / 100
print(f"Premia: {premia} zl")  # 300.0

imie = "Anna"
wiek  = 25

print(f"Czesc, mam na imie {imie}!")
print(f"Mam {wiek} lat.")
print(f"Za 10 lat bede miec {wiek + 10} lat.")

pi = 3.14159265
print(f"Pi = {pi:.2f}")  # 2 miejsca po przecinku

tekst = "42"
liczba = int(tekst)          # str → int
ulamek = float("3.14")       # str → float

wiek = 25
opis = "Mam " + str(wiek) + " lat"  # int → str

print(type(tekst))   # <class 'str'>
print(type(liczba))  # <class 'int'>
print(opis)          # Mam 25 lat

print(int(3.9))      # 3 — ucina, nie zaokragla!

imie = input("Jak masz na imie? ")
print(f"Czesc, {imie}!")

wiek = int(input("Ile masz lat? "))
rok_ur = 2025 - wiek
print(f"Urodziles/as sie w {rok_ur} roku.")
print(f"Za 10 lat bedziesz miec {wiek + 10} lat.")

import random      # moduł do losowania
import math        # moduł matematyczny

# Używamy przez: nazwa_modulu.funkcja()
print(random.randint(1, 10))   # losowa liczba 1–10
print(math.sqrt(16))           # pierwiastek = 4.0
print(math.pi)                 # 3.14159...

import random

# W grze Asteroidy te 3 linie to podstawa!
pozycja_x = random.randint(0, 800)       # gdzie pojawi się asteroida
rozmiar = random.randint(20, 55)         # jak duża
predkosc = random.uniform(2.0, 4.5)     # jak szybko spada

print(f"Asteroida: x={pozycja_x}, r={rozmiar}, v={predkosc:.1f}")

prawda = True
falsz  = False

print(prawda)           # True
print(falsz)            # False
print(type(prawda))     # <class 'bool'>

# Wynik porownania to zawsze bool
print(5 > 3)    # True
print(5 < 3)    # False
print(5 == 5)   # True
print(5 != 5)   # False

hp = 75

print(hp > 50)      # True  — powyzej polowy
print(hp < 0)       # False — czy martwy
print(hp >= 100)    # False — pelne HP
print(hp <= 30)     # False — krytyczny
print(hp == 75)     # True  — dokladnie 75
print(hp != 100)    # True  — nie maksymalne

print(0 < hp <= 100)  # True — zakres prawidlowy

x = 5          # PRZYPISANIE: x wynosi 5
print(x == 5)  # POROWNANIE: True
print(x == 10) # POROWNANIE: False

# if x = 5:   <-- SyntaxError! (dobra wiadomosc)
if x == 5:     # poprawnie
    print("x wynosi 5")

temperatura = 35

if temperatura > 30:
    print("Goraco! Pij duzo wody.")
    print("Unikaj slonca.")

print("Ten kod wykonuje sie zawsze.")  # poza if

liczba = int(input("Podaj liczbe: "))

if liczba % 2 == 0:
    print(f"{liczba} jest parzysta.")
else:
    print(f"{liczba} jest nieparzysta.")

# Dokladnie jedna galaz ZAWSZE sie wykona

ocena = int(input("Podaj ocene (1-6): "))

if ocena == 6:
    wynik = "Celujacy!"
elif ocena == 5:
    wynik = "Bardzo dobry"
elif ocena == 4:
    wynik = "Dobry"
elif ocena == 3:
    wynik = "Dostateczny"
elif ocena == 2:
    wynik = "Dopuszczajacy"
else:
    wynik = "Niedostateczny"

print(f"Ocena {ocena}: {wynik}")

wiek = 20
prawo_jazdy = True

if wiek >= 18 and prawo_jazdy:
    print("Mozesz prowadzic!")

gotowka = 0
karta   = 50
if gotowka > 0 or karta > 0:
    print("Masz czym zaplacic.")

deszcz = False
if not deszcz:
    print("Nie bierz parasola.")

wiek  = int(input("Wiek: "))
bilet = input("Masz bilet? (tak/nie): ")

if wiek >= 18:
    if bilet == "tak":
        print("Wejdz, prosze.")
    else:
        print("Kup bilet przy kasie.")
else:
    print("Przepraszam, tylko dla doroslych.")

owoce   = ["jablko", "banan", "gruszka", "mango"]
liczby  = [10, 20, 30, 40, 50]
mieszana = [1, "dwa", 3.0, True]  # rozne typy!

print(owoce[0])   # jablko (pierwszy)
print(owoce[-1])  # mango (ostatni)
print(owoce[-2])  # gruszka (przedostatni)
print(len(owoce)) # 4

liczby = [0, 10, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90]

print(liczby[2:5])   # [20, 30, 40]
print(liczby[:3])    # [0, 10, 20]  — pierwsze 3
print(liczby[7:])    # [70, 80, 90] — od 7 do konca
print(liczby[::2])   # [0, 20, 40, 60, 80] — co drugi
print(liczby[::-1])  # [90, 80, ..., 0] — odwrocona
print(liczby[-3:])   # [70, 80, 90] — ostatnie 3

koszyk = ["chleb", "mleko"]

koszyk.append("maslo")        # dodaj na koncu
koszyk.insert(1, "jajka")    # wstaw na pozycji 1
print(koszyk)  # ['chleb', 'jajka', 'mleko', 'maslo']

koszyk.remove("mleko")       # usun po wartosci
ostatni = koszyk.pop()       # usun i zwroc ostatni
print(ostatni) # maslo
print(koszyk)  # ['chleb', 'jajka']

oceny = [4, 5, 3, 5, 4, 2, 5, 3]

print(len(oceny))       # 8
print(sum(oceny))       # 31
print(min(oceny))       # 2
print(max(oceny))       # 5
print(oceny.count(5))   # 3 — ile razy 5
print(oceny.index(2))   # 5 — pozycja wartosci 2
print(5 in oceny)       # True

srednia = sum(oceny) / len(oceny)
print(f"Srednia: {srednia:.2f}")  # 3.88

imiona = ["Zofia", "Anna", "Bartek", "Marek"]

imiona.sort()                         # modyfikuje!
print(imiona)   # ['Anna', 'Bartek', 'Marek', 'Zofia']

wyniki = [85, 92, 71, 88, 95]
posortowane = sorted(wyniki, reverse=True)
print(posortowane)  # [95, 92, 88, 85, 71]
print(wyniki)       # [85, 92, 71, 88, 95] bez zmian!

owoce = ["jablko", "banan", "wisnia"]

for owoc in owoce:
    print(f"Lubie {owoc}!")

print()
for i, owoc in enumerate(owoce):
    print(f"{i+1}. {owoc}")

wyniki = [
    ["Anna",   92],
    ["Bartek", 85],
    ["Zofia",  97]
]

print(wyniki[0])       # ['Anna', 92]
print(wyniki[0][0])    # Anna
print(wyniki[1][1])    # 85

mapa = [
    [0, 0, 1],
    [0, 1, 0],
    [1, 0, 0]
]
print(mapa[1][1])      # 1 — srodek mapy

wspolrzedne = (52.23, 21.01)  # Warszawa
rgb_czerwony = (255, 0, 0)

print(wspolrzedne[0])  # 52.23
print(rgb_czerwony)    # (255, 0, 0)

# Unpacking
x, y = wspolrzedne
print(f"Szerokosc: {x}, Dlugosc: {y}")

r, g, b = rgb_czerwony
print(f"R={r}, G={g}, B={b}")

# wspolrzedne[0] = 100  <-- TypeError!

for i in range(5):
    print(i, end=" ")    # 0 1 2 3 4
print()

for i in range(1, 6):
    print(i, end=" ")    # 1 2 3 4 5
print()

for i in range(0, 11, 2):
    print(i, end=" ")    # 0 2 4 6 8 10
print()

for i in range(5, 0, -1):
    print(i, end=" ")    # 5 4 3 2 1
print("START!")

miasta     = ["Warszawa", "Krakow", "Gdansk"]
populacje  = [1.8, 0.8, 0.5]

for miasto in miasta:
    print(f"Miasto: {miasto}")

print()
for i, miasto in enumerate(miasta):
    print(f"{i+1}. {miasto}")

print()
for miasto, pop in zip(miasta, populacje):
    print(f"{miasto}: {pop}M mieszkancow")

licznik = 0
while licznik < 5:
    print(f"Licznik: {licznik}")
    licznik += 1   # BEZ TEGO — petla nieskonczona!

print()
haslo = ""
while haslo != "python123":
    haslo = input("Podaj haslo: ")
print("Zalogowano!")

for i in range(10):
    if i == 5:
        print("Znalazlem 5! Stop.")
        break
    print(i, end=" ")   # 0 1 2 3 4
print()

for i in range(10):
    if i % 2 == 0:      # pominj parzyste
        continue
    print(i, end=" ")   # 1 3 5 7 9
print()

while True:
    opcja = input("Wybierz (1-info, 0-wyjdz): ")
    if opcja == "0":
        print("Do widzenia!")
        break
    elif opcja == "1":
        print("Wersja 1.0")

liczby = [3, -1, 7, -4, 2, 8, -2, 5]

# AKUMULACJA
suma = 0
for x in liczby:
    suma += x
print(f"Suma: {suma}")           # 18

# FILTROWANIE
dodatnie = []
for x in liczby:
    if x > 0:
        dodatnie.append(x)
print(f"Dodatnie: {dodatnie}")   # [3, 7, 2, 8, 5]

# SZUKANIE
for x in liczby:
    if x == -4:
        print("Znaleziono -4!")
        break

# TRANSFORMACJA
kwadraty = [x**2 for x in liczby]
print(f"Kwadraty: {kwadraty}")

print("Tabliczka mnozenian:")
for i in range(1, 6):
    for j in range(1, 6):
        print(f"{i*j:3}", end="")
    print()   # nowa linia po kazdym wierszu

print()
mapa = [
    [".", ".", "#", "."],
    [".", "#", "#", "."],
    [".", ".", ".", "."],
]
for wiersz in mapa:
    for pole in wiersz:
        print(pole, end=" ")
    print()

# Stara metoda — for + append
kwadraty = []
for i in range(1, 6):
    kwadraty.append(i ** 2)

# List comprehension — to samo w 1 linii
kwadraty2 = [i**2 for i in range(1, 6)]

print(kwadraty)   # [1, 4, 9, 16, 25]
print(kwadraty2)  # [1, 4, 9, 16, 25]

# Z filtrem
parzyste = [x for x in range(20) if x % 2 == 0]
print(parzyste)   # [0, 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18]

oceny = [4, 5, 2, 3, 5, 1]
zdane = [o for o in oceny if o >= 3]
print(f"Zdane: {zdane}")  # [4, 5, 3, 5]

# ŹLE — Python pomija elementy!
liczby = [1, -2, 3, -4, 5]
for x in liczby:
    if x < 0:
        liczby.remove(x)   # BUG: lista zmienia się podczas pętli
print(liczby)  # [1, 3, -4, 5] — -4 nie zostało usunięte!

# DOBRZE — budujemy nową listę
liczby = [1, -2, 3, -4, 5]

nowe = []
for x in liczby:
    if x >= 0:          # zachowaj tylko nieujemne
        nowe.append(x)
liczby = nowe           # zastąp starą listę nową

print(liczby)  # [1, 3, 5]

# To samo jedną linią:
liczby = [1, -2, 3, -4, 5]
liczby = [x for x in liczby if x >= 0]
print(liczby)  # [1, 3, 5]

lasery = [[400, 500], [200, -40], [600, 200]]

# Zachowaj tylko lasery wciąż na ekranie (y > -30)
lasery = [l for l in lasery if l[1] > -30]

print(lasery)  # [[400, 500], [600, 200]]
# Laser [200, -40] zniknął — wyleciał poza górę!

# BEZ funkcji — powtarzamy kod
print("Cześć, Anna! Witaj w kursie.")
print("Cześć, Bartek! Witaj w kursie.")
print("Cześć, Zofia! Witaj w kursie.")

# Z funkcją — piszemy raz, używamy ile chcemy
def przywitaj(imie):
    print(f"Cześć, {imie}! Witaj w kursie.")

przywitaj("Anna")
przywitaj("Bartek")
przywitaj("Zofia")

def ruch_statku(klawisze):
    global statek_x, statek_y        # modyfikuje zmienne globalne
    if klawisze[K_LEFT]:
        statek_x -= predkosc

def sprawdz_kolizje():
    global zycia, punkty             # cała logika kolizji w jednym miejscu
    for laser in lasery:
        if laser_trafil(laser, wrogow):
            punkty += 20

# Główna pętla staje się czytelna:
while True:
    ruch_statku(klawisze)
    sprawdz_kolizje()

def powiedz_hej():
    print("Hej!")
    print("Jestem funkcją.")
    print("Mogę być wywoływana wielokrotnie.")

# Wywołania — kod z def wykonuje się dopiero teraz
powiedz_hej()
print("---")
powiedz_hej()
print("---")
powiedz_hej()

def przywitaj(imie):
    print(f"Cześć, {imie}!")

przywitaj("Anna")
przywitaj("Bartek")

def przedstaw(imie, wiek):
    print(f"Mam na imię {imie} i mam {wiek} lat.")

przedstaw("Zofia", 22)
przedstaw("Marek", 17)

def powitaj_bez(imie):
    print(f"Cześć, {imie}!")       # wypisuje, ale...

wynik = powitaj_bez("Anna")
print(wynik)                        # None — !

def dodaj(a, b):
    return a + b                    # przekazuje wynik

wynik = dodaj(3, 4)
print(wynik)                        # 7

suma = dodaj(10, 20)
podwojna = dodaj(suma, suma)        # wynik użyty dalej!
print(f"Suma: {suma}, podwojna: {podwojna}")

def sprawdz_wiek(wiek):
    if wiek < 0:
        return "Bledny wiek"   # kończy funkcję tutaj
    if wiek < 18:
        return "Niepelnoletni"
    return "Pelnoletni"        # tylko gdy wiek >= 18

print(sprawdz_wiek(-5))
print(sprawdz_wiek(15))
print(sprawdz_wiek(25))

def powitaj(imie, jezyk="pl"):
    if jezyk == "pl":
        print(f"Cześć, {imie}!")
    elif jezyk == "en":
        print(f"Hello, {imie}!")
    else:
        print(f"Hola, {imie}!")

powitaj("Anna")           # domyślny jezyk: pl
powitaj("Tom", "en")      # nadpisuje domyślne
powitaj("Carlos", "es")

def potega(podstawa, wykladnik=2):
    return podstawa ** wykladnik

print(potega(5))           # 25 (domyślnie kwadrat)
print(potega(2, 10))       # 1024

def min_max(lista):
    return min(lista), max(lista)

wynik = min_max([5, 2, 8, 1, 9, 3])
print(wynik)           # (1, 9) — krotka

mn, mx = min_max([5, 2, 8, 1, 9, 3])
print(f"Min: {mn}, Max: {mx}")

def sekundy_na_czas(sekundy):
    godziny = sekundy // 3600
    minuty  = (sekundy % 3600) // 60
    sek     = sekundy % 60
    return godziny, minuty, sek

h, m, s = sekundy_na_czas(3725)
print(f"Czas: {h}:{m:02}:{s:02}")

_, maks = min_max([10, 5, 20, 3])  # ignoruj min
print(f"Maksimum: {maks}")

def funkcja():
    lokalna = "jestem lokalna"
    print(lokalna)   # OK

funkcja()
# print(lokalna)   <-- NameError!

licznik = 0          # zmienna globalna

def zwieksz():
    global licznik   # deklaracja: modyfikuję globalną
    licznik += 1

zwieksz()
zwieksz()
print(f"Licznik: {licznik}")  # 2

# LEPSZY WZORZEC — bez global
def zwieksz_v2(n):
    return n + 1

licznik2 = 0
licznik2 = zwieksz_v2(licznik2)
licznik2 = zwieksz_v2(licznik2)
print(f"Licznik2: {licznik2}")  # 2

def oblicz_net(cena_brutto, vat=0.23):
    return round(cena_brutto / (1 + vat), 2)

def oblicz_rabat(cena, procent):
    return round(cena * (1 - procent / 100), 2)

def formatuj_cene(kwota):
    return f"{kwota:.2f} zl"

def info_produktu(nazwa, cena_brutto, rabat=0):
    cena_net = oblicz_net(cena_brutto)      # wywołuje inne funkcje
    print(f"=== {nazwa} ===")
    print(f"Brutto: {formatuj_cene(cena_brutto)}")
    print(f"Netto:  {formatuj_cene(cena_net)}")
    if rabat > 0:
        po_rabacie = oblicz_rabat(cena_brutto, rabat)
        print(f"Rabat {rabat}%: {formatuj_cene(po_rabacie)}")

info_produktu("Kawa", 9.99)
print()
info_produktu("Laptop", 2999.00, rabat=10)

def oblicz_bmi(waga, wzrost):
    """
    Oblicza wskaznik BMI.

    Parametry:
        waga   (float): waga w kilogramach
        wzrost (float): wzrost w metrach

    Zwraca:
        float: wartosc BMI zaokraglona do 2 miejsc
    """
    return round(waga / wzrost ** 2, 2)

def kategoryzuj_bmi(bmi):
    """Zwraca kategorie BMI jako string."""
    if bmi < 18.5:   return "Niedowaga"
    elif bmi < 25.0: return "Norma"
    elif bmi < 30.0: return "Nadwaga"
    else:            return "Otylosc"

bmi = oblicz_bmi(70, 1.75)
print(f"BMI: {bmi} — {kategoryzuj_bmi(bmi)}")